"Geloven in één god is blauwdruk voor dictatuur"

Elvis Peeters over terugkeer van religie in 'De herder en de garagist'

Wat betekenen religie en geloof nog? Die vraag stellen Jos Verlooy en Nicole Van Bael - alias schrijversduo Elvis Peeters - zich in De herder en de garagist, een theatermonoloog die te zien is op Theater Aan Zee.
Zanger, schrijver en dichter Jos Verlooy, de helft van het duo Elvis Peeters. ©Eva Beeusaert

De aanslagen in Brussel moesten nog komen, toen Elvis Peeters - het pseudoniem waaronder Jos Verlooy samen met zijn vrouw Nicole Van Bael romans en theaterteksten schrijft - De herder en de garagist afwerkte. Maar islamterreur was toen al niet weg te denken uit de Belgische actualiteit.

"We hebben de tekst geschreven na de aanslagen in Parijs. Toen die ene kerel, wiens bommengordel niet was afgegaan (Salah Abdeslam, red.), op de vlucht was, ergens in Molenbeek", herinnert Peeters zich. "Daar was veel gedoe rond op het moment dat we aan De herder en de garagist begonnen. Al wisten we toen nog niet dat we aan een theaterstuk werkten. We wilden eerst een roman schrijven, maar gaandeweg merkten we dat het beter werkte als monoloog."

Het is een monoloog die Tom Jansen vandaag brengt op het Oostendse theaterfestival Theater Aan Zee. Hij vertolkt een katholieke priester die worstelt met zijn eigen geloof en verliefd wordt op zijn poetsvrouw, een vrome moslima.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

'Als mensen willen vrijen voor het huwelijk, is het niet aan de katholiek om dat te verbieden. Dat vind ik bullshit'

Jos Verlooy

"Die priester komt tot het besef: eigenlijk geloof ik zelf niet meer. Maar hij is nu eenmaal priester. Dus vraagt hij zich af of hij zelf moet geloven om een misdienst op te dragen? Hij kent alle teksten, alle rituelen: kan hij nu niet gewoon, zoals een ambtenaar, zijn job doen? Als garagist moet je toch ook geen rijbewijs hebben? Je moet een auto toch niet kunnen besturen om hem aan de praat te krijgen? Dan wordt hij geconfronteerd met een moslima, die schoonmaakster is. Die gelooft wél nog, in haar god. Hoe moet hij zich daartoe verhouden? Dat vonden wij een boeiend gegeven."

De herder en de garagist wordt graag voorgesteld als een stuk over islamterreur, maar zo ziet Peeters het zelf niet. Hij is eerder geïnteresseerd in de rol die religie vandaag nog speelt. "Het hoofdpersonage is een katholieke priester, omdat het iets is dat ik goed ken. Ik ben jarenlang misdienaar geweest, daarna lector, en ik ben katholiek opgevoed. Voor mij is het vooral de idee van een monotheïstische godsdienst die ertoe doet. Omdat een religie met één god de blauwdruk voor een mogelijke dictatuur is. Als er maar één instantie is die de lijnen uitzet, zit je al snel bij een keizer of een dictator."

Ontzuiling

Een sterk statement, dat om uitleg vraagt. "Je hoeft je verantwoordelijkheid niet meer te nemen, als je daden worden ingedekt door een god - zijnde God. Als je maar goed gelooft, als je de geboden volgt en je doet wat moet gedaan worden, dan moet je daar niet te veel over nadenken. De enige verantwoordelijkheid die je nog rest, is: de geloofsregels naleven. Dat vind ik wat te gemakkelijk. Je schuift je verantwoordelijkheid gewoon door naar een instantie die geen verantwoording hoeft af te leggen."

Ooit leek religie in het algemeen en de Kerk in het bijzonder ten dode opgeschreven in ons land. Maar anno 2017 blijft geloof een belangrijke factor in onze samenleving, ziet Peeters. "Ik ben opgegroeid in de jaren 70 en 80. Ik heb de ontkerkelijking van dichtbij meegemaakt: de secularisering van de samenleving, het verdwijnen van de CVP-staat, de ontzuiling. Het godsbegrip werd voor mij toen al snel overbodig - en voor de samenleving ook. We moeten niet aan een god vasthouden die zegt hoe het allemaal moet, want dat maakt het leven somber, dacht ik toen. Maar ik merk dat religie terug in opmars is. Dat was de vraag die we ons met De herder en de garagist wilden stellen: hoe is dat nu mogelijk? Kunnen mensen vandaag nog echt geloven?"

Het is geen eenvoudige vraag, beseft de auteur. En een eenduidig antwoord bestaat er waarschijnlijk niet op. "Om het even welke religie - katholicisme, protestantisme, jodendom, islam - is moeilijk om uit de hoofden van de mensen te krijgen, vind ik. En misschien halen sommigen daar wel een kracht uit. Maar ik vind niet dat ze daarmee de gehele samenleving moeten lastigvallen. Een samenleving maak je onder mensen. Of die gelovig zijn of niet, dat speelt geen rol. Als een katholiek denkt dat hij niet mag vrijen voor zijn huwelijk, dat hij dat dan niet doet. Maar als mensen het wel doen, is het niet aan die katholiek om te zeggen dat ze dat niet mogen doen. Dat vind ik bullshit. Godsdienst mag geen invloed hebben op wetten of op de samenleving."

De herder en de garagist wordt vanavond en morgen nog opgevoerd tijdens Theater Aan Zee

Cadeautje

Verras je familie of vrienden met hun eigen persoonlijke nieuwssite, gebaseerd op een selectie van hun favoriete onderwerpen.