Ook voor N-VA wachten er nog lastige weken

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.
Bart Eeckhout. ©Eva Beeusaert

“Wie denkt, of rondbazuint, dat Europa gewoon op zijn eentje het probleem van illegale migratie en illegaal verblijf kan oplossen, die dwaalt. Enkel via een intensieve nabuurpolitiek kunnen we resultaten behalen.”

Wijze woorden. Ze zijn van Theo Francken, ontslagnemend staatssecretaris voor Asiel & Migratie. Meneer Francken schreef ze neer ter verdediging van zijn steun aan de ‘Verklaring van Marrakech’ op 15 mei. “Tijd voor echte realpolitik!”, sloot hij zijn opiniestuk toen strijdvaardig af.

Nu premier Charles Michel (MR) naar dezelfde stad Marrakech vertrekt om er de plechtige presentatie van een VN-pact over migratie te ondersteunen, roept dezelfde Theo Francken met zijn partij op tot verzet. Plots brengt de Verenigde Naties onze soevereiniteit in gevaar.

België is stichtend lid van de VN, sinds 1945. Het moet zijn dat die leperds daar in New York al 73 jaar onze soevereiniteit stiekem aan het ondergraven zijn. Het doet wel een prangende vraag stellen: hoe gaat de N-VA onze soevereiniteit terugwinnen? Door uit de VN te stappen dan toch, of hoe moeten we dat zien?

De principiële toon die N-VA nu aanslaat, klinkt goed bij de eigen sympathisanten, maar de werkelijkheid is veel prozaïscher. Tot voor anderhalve maand was er geen vuiltje aan de lucht. De bezwaren die van bij het kabinet-Francken en de Dienst Vreemdelingenzaken bij het pact werden gemaakt, werden opgenomen in de eindtekst. Nu werd zelfs een compromis naar Nederlands of Deens model afgewezen door het partijbestuur van N-VA. En dat was meteen het feitelijke moment waarop Bart De Wever het lot bezegelde van de regering-Michel. Wat daarna kwam, was enkel nog een doodstrijd.

‘Een doelbewuste in­toxi­ca­tie­cam­pag­ne vanuit ex­treem­rechts heeft op het VN-pact een frame gezet van ‘open-gren­zen­lob­by’

Wat is er dan toch veranderd? Twee dingen. Eén: een doelbewuste intoxicatiecampagne vanuit extreemrechts heeft op het VN-pact een frame gezet van ‘open-grenzenlobby’. Eerst in Hongarije, vervolgens ook elders. Dat is een zeer succesvol frame gebleken, misschien wel het eerste grote succes van de nieuwe extreemrechtse, identitaire Internationale. Uitgerekend dit weekend kwam de Amerikaanse extremist Steve Bannon bij het Vlaams Belang nog eens tieren over het Migratiepact. Dat is allemaal geen toeval.

Daarbovenop kwamen de gemeenteraadsverkiezingen, waarna alle coalitiepartijen zich anders en assertiever zijn gaan opstellen. Je zou kunnen stellen dat de regering Michel-I is beginnen vallen op verkiezingsavond zondag 14 oktober.

Voor de N-VA bracht de stembus het zorgelijke nieuws dat er kiezers weglekken naar het VB. De N-VA meent dat gat best te kunnen dichten door nog meer naar die radicalere hoek op te schuiven. De andere partijen menen daarentegen dat dat permanent en hard campagnevoeren van hun coalitiepartner nu wel afgelopen mag zijn.

Vaststelling blijft dat de N-VA de enige meerderheidspartij is in heel West- en Noord-Europa die zichzelf zodanig van de kook heeft laten brengen door extreemrechts dat ze ervoor wegloopt uit een regering. Dat zegt toch iets over de plek waar de Vlaams-nationalisten zich vandaag bevinden op de politiek-ideologische schaal. En is dat dan de plek die een man van stavast als Geert Bourgeois ooit voor ogen heeft gehad toen hij deze partij oprichtte?

‘De uitkomst is onzeker, maar een crisis als deze kan de équipe juist opleveren wat ze tot dusver ontbeerde: cohesie’

En nu? Het minderheidskabinet Michel-II begint aan zijn wankel avontuur. De uitkomst is onzeker, maar een crisis als deze kan de équipe juist opleveren wat ze tot dusver ontbeerde: cohesie. En zo zeker is het nu ook weer niet dat een niet-bindend internationaal pact in het komende halfjaar de enige en grootste zorg blijft van de hele Belgische bevolking.

Maar ook voor N-VA wachten er nog lastige weken. De partij mag dan wel een applausje gekregen hebben voor haar nieuwste communicatieve trouvailles, de partij staat wel voor een belangrijk kruispunt. Als de partijtop werkelijk meent dat ze enkel extreemrechts kan afstoppen door zelf extremer te klinken, dan wordt het onderscheid tussen origineel en kopie wel lastig waar te nemen.

Het is evenwel lang niet zeker dat die strategie voldoende electoraal succes zal opleveren. En het is nog minder zeker dat er na de verkiezingen nog partners overblijven die een regering willen vormen met een partij die zo fluks de huik naar een wel zeer gure wind wil hangen.