Is gezellig kaarsen branden in huis ongezond?

Gezond

De dagen worden weer korter, de nachten guurder. Heerlijk om dan onder een dekentje te kruipen, kopje thee erbij, kaarsje aan. Of zou u dat kaarsje beter achterwege kunnen laten? In 2009 was er een verontrustend nieuwsbericht: Amerikaanse onderzoekers zouden hebben ontdekt dat 'gewone' kaarsen, waarin meestal paraffine zit, het risico op kanker, astma en allergieën verhogen. Mensen zouden beter soja-kaarsen kunnen branden.
Een gezin uit Middelharnis leest een boek bij kaarslicht omdat de stroom is uitgevallen. Archieffoto uit 2006. ©anp

Maar, zeiden critici, dat onderzoek was gesponsord door de landbouwindustrie. Misschien wilden ze de verkoop van soja een boost geven? De European Candle Association ontkrachtte vervolgens de claim van de onderzoekers door te verwijzen naar een eigen studie uit 2007, waarin geen enkel risico was gevonden. Maar ja, hoe onbevooroordeeld zal de belangenbehartiger van de kaarsverkopers zijn?

'Internet staat vol beweringen over de schadelijkheid of onschadelijkheid van allerlei soorten kaarsen', zegt Bert Brunekreef, hoogleraar milieu-epidemiologie aan de Universiteit Utrecht. En die beweringen snijden lang niet allemaal hout. Eigenlijk is de vuistregel simpel: bij het branden van kaarsen - of wat dan ook wat je in de fik zet - komen áltijd schadelijke stoffen vrij. Van alle kaarsen, dus ook die van soja, bijenwas of wat al niet meer.

Een Deense studie toonde aan dat een verhoogde con­cen­tra­tie fijnstof in huis door kaarsen kon leiden tot verminderd func­ti­o­ne­ren van de luchtwegen

Maar hoe schadelijk is dat? Daar is volgens Brunekreef weinig veldonderzoek naar gedaan.

Brunekreef en collega's lieten proefpersonen al eens rondlopen met een rugzakje met filter om de luchtkwaliteit in hun leefomgeving te meten. Degenen die rapporteerden thuis kaarsen te branden, waren meer blootgesteld aan roet en stikstofoxiden, bleek uit de metingen. 'Het verschil was zo'n 10 tot 20 procent, vergelijkbaar met de bijdrage van 'meeroken' aan de persoonlijke blootstelling.'

Verder zijn vooral in Denemarken een aantal interessante studies gedaan. De Denen steken blijkbaar nogal gretig een sfeerlichtje aan: uit onderzoek uit 2013 in 56 huizen in Kopenhagen bleek dat in de helft van die huizen kaarsen brandden. Die kaarsen waren verantwoordelijk voor zo'n 60 procent van de ultrafijne, schadelijke stofdeeltjes in de lucht binnenshuis. Een andere Deense studie toonde in 2014 aan dat een verhoogde concentratie fijnstof in huis door kaarsen kon leiden tot verminderd functioneren van de luchtwegen.

Enige aanleiding tot bezorgdheid

Er is wel enige aanleiding tot bezorgdheid

Wat het effect op de gezondheid op lange termijn is, is niet duidelijk. Maar er is dus wel enige aanleiding tot bezorgdheid, stelt Brunekreef. Vooral wanneer er vaak en veel kaarsen in huis worden gebrand. Overigens kan fijnstof in de binnenlucht ook van andere bronnen komen: tabaksrook, koken op gas, een open haard of zelfs wokken op hoge temperatuur. En dan adem je buitenshuis ook nog allerlei uitlaatgassen in.

Kortom, in het grotere geheel zal een kaarsje het verschil in luchtkwaliteit waarschijnlijk niet maken. Mocht u uw geliefde een keer willen verrassen met een huis vol waxinelichtjes, dan kunt u maar beter een raampje openzetten. Maar over het aansteken van een enkele sfeerkaars op een gure winteravond hoeft u zich niet schuldig te voelen.

Ook een vraag voor deze rubriek?

Mail naar gezond@volkskrant.nl